Beyin Anevrizması

Beyin anevrizması, beyindeki atardamar duvarının zayıf bir noktasının baloncuk şeklinde genişlemesi ile oluşan damar bozukluğudur. Bu baloncuk yırtıldığında beyin kanamasına (subaraknoid kanama) neden olur ve yaşamı tehdit eden acil bir durum haline gelir. Anevrizmalar çoğu zaman uzun süre belirti vermeden sessizce büyüyebilir.

Görülme Sıklığı ve Nedenleri
Toplumda beyin anevrizması her 1000 kişiden 6-8’inde görülebilir. Çoğu kişi bunu fark etmeden yaşamını sürdürür. Anevrizma gelişiminde rol oynayan başlıca faktörler şunlardır:
•    Genetik yatkınlık,
•    Yüksek tansiyon,
•    Sigara kullanımı,
•    Ateroskleroz (damar sertliği),
•    Kafa travmaları,
•    Bazı damar duvarı hastalıkları ve bağ dokusu bozuklukları.
Kadınlarda ve 50 yaş üzeri bireylerde görülme olasılığı daha yüksektir.

Beyin Anevrizması Çeşitleri
Anevrizmalar şekil ve yerleşimlerine göre sınıflandırılır:
1.    Sakküler (kesecikli) anevrizma: En sık görülen tiptir. Damarda küçük bir baloncuk şeklinde genişleme vardır.
2.    Füziform (iğ şeklinde) anevrizma: Damarın tüm çevresinde genişleme olur.
3.    Mikotik (enfeksiyöz) anevrizma: Damar duvarının enfeksiyona bağlı zayıflaması sonucu oluşur.
Anevrizmalar beyin tabanındaki damarların birleşme noktalarında (Willis poligonu) daha sık ortaya çıkar.

Klinik Bulgular
Çoğu beyin anevrizması yırtılana kadar belirti vermez. Ancak bazı büyük anevrizmalar beyin dokusuna veya sinirlere baskı yaparak şikâyetlere yol açabilir:
•    Göz arkasında veya şakakta ağrı,
•    Görme bozuklukları, çift görme,
•    Göz kapağında düşüklük,
•    Yüzde uyuşma,
•    Nadiren baş ağrısı veya denge bozukluğu.

Anevrizma patladığında (rüptüre olduğunda) tablo çok daha dramatiktir:
•    Ani ve şiddetli baş ağrısı (“hayatımın en şiddetli baş ağrısı”),
•    Bulantı, kusma,
•    Bilinç kaybı, nöbet,
•    Boyun sertliği, ışıktan rahatsızlık.
Bu durumda acil tıbbi müdahale hayati önem taşır.

Tanı Yöntemleri
•    Bilgisayarlı tomografi (BT) ve BT anjiyografi: Kanama varlığını ve anevrizmanın yerini hızlıca gösterir.
•    Manyetik rezonans anjiyografi (MRA): Damar yapısını ve olası anevrizmaları ayrıntılı şekilde ortaya koyar.
•    Dijital substraksiyon anjiyografi (DSA): Altın standart yöntemdir; damar yapısını en net şekilde gösterir ve tedavi planlamasında kullanılır.

Tedavi Yöntemleri
Tedavi kararı, anevrizmanın büyüklüğü, yeri, şekli ve hastanın genel durumu dikkate alınarak verilir. Temel tedavi yöntemleri şunlardır:

1. Endovasküler (Kapalı) Tedavi
•    Kasık veya bilekten girilerek damar içinden anevrizmaya ulaşılır.
•    Anevrizma içine koil (platin tel) yerleştirilir veya flow-diverter stent uygulanarak kan akımı yönlendirilir.
•    Günümüzde birçok vakada cerrahiye alternatif, düşük riskli bir seçenektir.

2. Cerrahi Klipleme
•    Açık beyin cerrahisiyle anevrizma bölgesi açılır ve anevrizmanın boynuna metal klips takılarak kan akışı kesilir.
•    Özellikle genç hastalarda ve uygun konumdaki anevrizmalarda kalıcı, etkili bir yöntemdir.
 

Cerrahi Ne Zaman Gerekir?
Cerrahi veya endovasküler tedavi şu durumlarda gereklidir:
•    Anevrizma yırtılmış ve beyin kanaması gelişmişse (acil müdahale),
•    Anevrizma büyükse veya büyüme eğilimi gösteriyorsa,
•    Aile öyküsü nedeniyle yüksek risk taşıyorsa,
•    Belirtiler (görme bozukluğu, ağrı vb.) ortaya çıkmışsa.
Tedavi edilmemiş bir anevrizmanın rüptür riski zamanla artar; bu nedenle erken tanı ve uygun müdahale hayati önem taşır.
Beyin anevrizması erken fark edildiğinde tedavi edilebilir bir hastalıktır. Ani ve şiddetli baş ağrısı, görme bozukluğu veya bayılma gibi belirtiler varsa, vakit kaybetmeden beyin ve sinir cerrahisi uzmanına başvurulmalıdır. Erken tanı ve modern tedavi yöntemleri sayesinde günümüzde anevrizmalara bağlı kalıcı hasar ve ölüm oranları önemli ölçüde azalmıştır.