Lomber Disk Hernisi
Lomber disk hernisi, halk arasında bel fıtığı olarak bilinen ve bel omurları arasındaki disklerin yapısının bozulmasıyla ortaya çıkan bir durumdur. Omurlar arasında yer alan diskler, darbe emici ve hareketi kolaylaştırıcı yumuşak yapılar içerir. Diskin dış çeperi zayıfladığında veya yırtıldığında, iç kısımdaki jel benzeri madde sinir köklerine baskı yapar. Bu durum ağrıya ve sinir sistemiyle ilişkili çeşitli şikayetlere neden olabilir.
Bel fıtığı toplumda oldukça sık görülür ve özellikle:
-
Uzun süre oturarak çalışanlarda
-
Ağır kaldıranlarda
-
Ani ters hareket yapanlarda
-
Obezite ve hareketsiz yaşam tarzı olan bireylerde daha yaygın olarak karşımıza çıkar.
Bel Fıtığı Çeşitleri
Diskin hasar seviyesine göre sınıflandırılabilir:
-
Disk Protrüzyonu (Taşma): Disk dokusu hafifçe dışa doğru bombeleşir.
-
Ekstrüzyon (Çıkma): Diskin iç kısmı dışa doğru daha belirgin şekilde ilerler.
-
Sekestrasyon (Kopma): Disk materyalinin bir kısmı tamamen ayrılıp kanala düşebilir.
Bu durumların her biri sinir sıkışması derecesini ve belirtilerin şiddetini etkiler.
Belirti ve Bulgular
Bel fıtığı semptomları kişiye ve baskının yerine göre değişebilir. En sık görülen şikayetler:
-
Bel ağrısı
-
Kalça, bacak veya ayakta yayılan sinir ağrısı (siyatik)
-
Bacaklarda uyuşma, karıncalanma veya elektriklenme hissi
-
Kas gücünde azalma
-
Uzun süre oturma ya da ayakta durma ile artan ağrı
Nadir fakat acil müdahale gerektiren durumda:
-
İdrar veya büyük tuvalet kontrolünde güçlük
-
Bacaklarda belirgin güç kaybı gibi bulgular olabilir. Bu durum acil cerrahi gerektirebilir.
Tanı Yöntemleri
Değerlendirme öncelikle nörolojik muayene ile yapılır. Ardından:
-
MR (Manyetik Rezonans) bel fıtığının görüntülenmesinde en değerli yöntemdir.
-
Gerekli durumlarda BT veya EMG gibi testler ek olarak kullanılabilir.
Tedavi Yaklaşımları
Tedavi çoğu hastada cerrahi dışı yöntemlerle başlar:
-
İstirahat ve aktivite düzenlenmesi
-
Fizik tedavi ve egzersiz programları
-
Ağrı ve kas gevşetici ilaçlar
-
Lokal enjeksiyonlar (sinir kökü veya epidural enjeksiyonlar)
Bu yöntemlerle birçok hastada şikayetler kontrol altına alınabilir.
Cerrahi Ne Zaman Gerekir?
Cerrahi tedavi bel fıtığı vakalarının çok azında gerekli olmaktadır. Cerrahi şu durumlarda önerilir:
-
Şiddetli bacak ağrısının ilaç ve fizik tedaviye rağmen geçmemesi
-
Kas gücünde belirgin kayıp oluşması
-
Yürüme kapasitesinin azalması
-
İdrar veya dışkı kontrolünün bozulması gibi acil bulgular
-
MR görüntülerinde sinir köküne ileri derecede baskı saptanması
Cerrahi tedavide altın standart yöntem mikrocerrahi ile lomber mikrodiskektomi yöntemidir. Cerrahinin amacı, sinir basısını güvenli şekilde ortadan kaldırarak ağrıyı azaltmak ve fonksiyon kaybını önlemektir.