Trigeminal Nevralji

Görülme Sıklığı ve Nedenleri

Trigeminal nevralji her yıl 100.000 kişiden yaklaşık 4–5’inde görülür. Kadınlarda biraz daha sık rastlanır ve genellikle 40 yaş sonrası ortaya çıkar.

​

Olası nedenler:

• Damar Baskısı: En sık neden; beynin tabanında bir damar trigeminal sinire baskı yapar.

• Multipl Skleroz (MS): Sinirin kılıfında hasar oluşturarak ağrıya yol açabilir.

• Tümörler veya kitleler: Sinire dışarıdan bası yapabilir (nadir).

• İdiopatik: Nedeni saptanamayan olgular.

​

Trigeminal Nevralji Çeşitleri

1. Klasik (Tip 1)

   • Ani, keskin, elektrik çarpması tarzında, kısa süreli ataklar.

   • Basit tetikleyicilerle ortaya çıkar: yüz yıkamak, diş fırçalamak, konuşmak, tıraş olmak.

2. Atipik (Tip 2)

   • Sürekli, yanıcı veya sızlayıcı tarzda daha hafif ama uzun süreli ağrı.

   • Zaman zaman klasik ataklarla birlikte görülebilir.

​

Klinik Bulgular

Trigeminal nevraljinin en belirgin bulgusu şiddetli yüz ağrısıdır. Ağrı genellikle:

• Elektrik çarpması veya bıçak saplanması gibi hissedilir,

• Saniyeler–dakikalar sürer,

• Gün içinde sık tekrar eder,

• Tek taraflıdır,

• Yemek yemek, konuşmak, rüzgâr, hafif dokunma gibi uyaranlarla tetiklenir.

Hastalar çoğu zaman diş kaynaklı bir problem olduğunu düşünerek yanlış yönlendirilmiş tedavilere başvurabilir.

​

Tanı Yöntemleri

Tanı öncelikle klinik bulgulara dayanır. Buna ek olarak:

• MRG (Manyetik Rezonans Görüntüleme):

  • Sinire baskı yapan damar veya kitle varlığını gösterebilir.

  • MS gibi eşlik eden hastalıkların tespitinde önemlidir.

• MR Anjiyografi: Damar-sinir ilişkisini ayrıntılı gösterir.

Trigeminal nevralji çoğu zaman deneyimli bir uzman tarafından muayene ile kolaylıkla tanınabilir.

​

Tedavi Yöntemleri

Trigeminal nevralji tedavisi, atakları kontrol altına almayı ve hastanın yaşam kalitesini artırmayı hedefler.

​

1. İlaç Tedavisi (Birinci Basamak)

En yaygın kullanılan ilaçlar: Karbamazepin, Okskarbazepin, Gabapentin, Pregabalin

Bu ilaçlar sinir uçlarındaki aşırı aktiviteyi azaltarak ağrıyı kontrol altına alabilir. Ancak zamanla etkileri azalabilir veya yan etkiler nedeniyle kullanım zorlaşabilir.

​

2. Cerrahi ve Minimal İnvaziv Tedaviler

İlaç tedavisinin yetersiz kaldığı veya tolere edilemediği durumlarda cerrahi yöntemler gündeme gelir.

a) Mikrovasküler Dekompresyon (MVD)

• Sinire baskı yapan damarın dikkatlice ayrılması ve araya tampon (teflon) yerleştirilmesi işlemidir.

• En kalıcı çözümü sunan tedavi seçeneğidir.

• Genellikle genç ve genel sağlık durumu iyi hastalar için idealdir.

b) Radyocerrahi (Gamma Knife, CyberKnife)

• Kesiksiz ve anestezisiz, odaklanmış radyasyonla sinirin ağrı iletimini azaltır.

• Ameliyata uygun olmayan veya yaşlı hastalar için uygun bir alternatiftir.

c) Perkütan (İğne ile yapılan) Girişimler

• Glycerol rizotomi,

• Balon kompresyon,

• Radyofrekans termokoagülasyon gibi işlemler uygulanabilir.

• İşlem süresi kısadır ve genellikle sonuçlar hızlı alınır.

​

Cerrahi Ne Zaman Gerekli Olur?

Aşağıdaki durumlarda cerrahi tedavi önerilir:

• İlaç tedavisine rağmen ağrı kontrol edilemiyorsa,

• İlaçların yan etkileri günlük yaşamı kısıtlıyorsa,

• MRG’de sinire belirgin damar basısı tespit edilmişse,

• Ağrı günlük yaşamı ciddi şekilde bozuyorsa.

​

Trigeminal nevralji, doğru tanı ve uygun tedavi ile kontrol altına alınabilen bir hastalıktır. Şiddetli ve tekrarlayan yüz ağrısı yaşayan hastaların gecikmeden beyin ve sinir cerrahisi uzmanına başvurması, hem doğru tanı hem de uygun tedavi planlaması açısından hayati önem taşır.